XML yani ingilizce acilimiyla (Extensible Markup Language) HTML ile pek çok açıdan benzerlik gösteren ve bağımsız bir kuruluş olan W3C (World Wide Web Consortium) organizasyonu tarafından tasarlanan bir markup dilidir.

Türkce açılımı Genişletilebilir İşaretleme Dili olan XML Verinin tanımlanması ve tarif edilmesi için kulanılır. HTML ’deki yapının aksine XML ’de kullanılacak olan Tag ’ler sonradan tanımlanır. Yani bir XML dökümanının yapısı tamamıyle sizin tarafından oluşturulur. Verinin tarif edilmesi için DTD adı verilen yapılar kullanılmaktadır. XML ve DTD ’nin birlikte kullanılması ile dökümanlar kendini tarif eden bir yapı halini alırlar. Çok farklı tipteki verileri orjinal formatlarında tek bir havuzda tutabilen XML, bilgiye hızlı, kolay ve ortamdan bağımsız olarak erişebilme imkanı sunar.

XML ve HTML arasındaki en belirgin fark XML’ in verinin kendisiyle ilgilenmesi HTML ’in ise verinin sunumuyla ilgilenmesidir. Buna bağlı olarak HTML dökümanları veriye ilişkin şekillendirme bilgilerini içerirken XML dökümanları ise verinin tanım bilgilerini içermektedir. XML’in tasarım amaçlarından biri de verinin taşınmasıdır.

Bahsedilen bu özellikleri incelendiğinde XML ’in pek çok önemli işlevi yerine getirdiği görülmektedir.

Burada önemli bir nokta olarak XML ’i HTML ’in yerine geçecek bir dil olarak düşünmek yerine HTML ’in tamamlayıcısı olacak olan bir dil şeklinde düşünmek uygundur.

Yıllardır firmalar ve uygulama geliştiriciler verilerin temsili (represent) üzerinde çalıştılar. XML, verilerin alış verişiyle ilgili temel sorunları ortadan kaldıran bir ortak dildir ve şu kolaylıkları sağlar;

• XML işaretler içine gömülü olan verilerin yapılandırması için kurallar tanımlar.
• Kendi terimlerimizi (vocabulary) tasarlamayı ve kendi verilerimizi temsil etmeyi sağlar.
• Web datasının (verisinin) depolanmasını ve iletilmesini sağlar.

Bu durumda XML, kuruluşların aralarında veri alışverişini sağlayan bir “evrensel bütünleşme” aracıdır. Web temelli uygulamaların geleceği olan XML, bir firma temelli olmadan bağımsız olarak veri temsil ve gönderme kuralları ortaya çıkmıştır. Bunun dışında Web data gibi kavramlar ortaya çıkmıştır. Ayrıca Web ’in yeni dili ve eski EDI (Electronic Data Interchange) teknolojisi yerine Web üzerinde veri taşımak için kullanılan yeni bir teknolojiyi ifade eder.

Çok farklı tipteki verileri orjinal formatlarında tek bir havuzda tutabilen XML, bilgiye hızlı, kolay ve ortamdan bağımsız olarak erişebilme imkanı sunar. Günlük yaşantımızda kullanmakta olduğumuz verilerin %80′ini oluşturan ve “unstructured” olma özellikleri nedeniyle kendi bulundukları medya dışında veri özelliklerini koruyamayan (kelime işlem, elektronik tablo çıktıları, PDF dokümanları, ses, resim vb…) farklı tipteki verilerin, oryantasyona gerek duymadan hiyerarşik bir yapıda kullanılabilmelerine olanak vermekte ve bu verilerin hızlı bir şekilde sorgulanabilmelerini sağlamaktadır. Öncelikle veri transferinin kolaylaşmasını ve verinin içerik bilgisiyle saklanabilmesini hedefleyen XML içerik ve sunum bilgilerini birbirinden ayırır. Bu özelliği ile de HTML ‘den farklılaşır.

• XML bir belgenin yapısını ve görünümünü tanımlamak için kullanılan uluslararası bir standartdır.
• XML yapılandırılmış belge ve verilerin evrensel formatıdır
• XML text tabanlı markup dilidir ve data alış verişinde kullanılan bir standarttır
• XML bilginin yapısını tanımlamak için kullanılan bir teknolojidir.
• XML bilgiyi tanımlayan ve web ‘te bilgi alış verişi için kullanılan standard bir biçimdir.
• XML markup dillerini tanımlayan bir metadilidir.
• XML verinin yapılandırılması ve tanımlanması için kullanılan bir teknolojidir.
• XML herhangi bir verinin biçimlenmesi,tanımlanması için kullanılan bir teknolojidir.

Yukarıdaki tanımlar birbirine benzemektedir. Bazı kelimeler veri, tanımlama,standart vs.. gibi çok fazla kullanılmış. Tanımlardaki bir farklılık XML’in hem bir teknoloji hem de bir dil olmasından doğmaktadır. Bazı tanımlar sadece XML teknolojisini tanımlarken bazıları dil olarak XML’i tanımlamışlar.

Bütün bu tanımlardan şu sonuçlar çıkarılabilir

• XML hem bir teknolojidir hem de bir dildir
• XML dil olarak markup dil’leri yaratmaya yarar.
• XML verileri tanımlamak için kullanılan bir teknolojidir.
• XML verileri tanımlamak için bir standart oluşturmak için yaratılmıştır.
• XML verileri standart bir şekilde tanımladığından web’te veya herhagi iki program arasında veri alış verişi kolaylaştırmaktadır.

Günümüz bilişim dünyasına bakacak olduğumuzda XML ’in her alanda karşımıza çıktığını görmekteyiz. Bu nedenle XML ’i bir anlamda geleceğin web dili olarak tanımlamak mümkündür.