Değişkenlere verilecek ismimlerin anlaşılır olması proğramın okunulurluğunu kolaylaştırır.

Php ‘de değiskenleri kullanirken bilinmesi gerekne bir kaç kural vardir

1. Değişken ismi bir harf veza altcizgi ile başlamalıdır.
   $Ad1, $Ad2 şeklinde değişken tanımı yapılabilir fakat $1Ad veya $2Ad kullanımı yanlıştır
2. Değişken isminde boşluk bulunamaz. Bunun yerine alt çizgi karakteri kullanılabilir.
   $Ad Soyad yanlis, $Adi_Soyadi doğru kullanımdır.
3. Değişken isimlerinde İngilizce ‘de olmayan karakterleri (ş, ç, ö, ğ vb.) kullanmayınız.
4. Değişkene verilecek isim php komutlarını içeremez.
5. Değişken isimleri içinde diğer semboller (+, “, -,/ vb.) yer alamaz.
6. Değisken adları büyük ve küçük harf duyarlılığı vardır
   $Ad ile $ad farklı değiskenlerdir, böyle bir kullanım hataya neden olur.

Bir diğer altın kural ise değişken adının önüne $ (dollar) işareti koyarak tanımlarız ve yine bu $ isaretim Asp ‘deki dim (Dimension) ‘in görevinide görür. Asp ‘de yaptigimiz söyle bir tamimlamayi ;

Dim Ad
Dim Soyad
Dim Maas
Dim Maas_Odeme

Php ‘ su sekilde yapariz ;

$Ad;
$Soyad;
$Maas;
$Maas_Odeme;

Php ‘de genellikle değişkenleri değerini atayarak belirleriz:

$Ad = "Hüseyin";
$Soyadi = "Kocak";
$Maas= 200;
$Maas_Odeme= true;

Yukarida da bahsettiğim gibi değişkenleri taşıdıklari değere göre php o degiskenin türünü anlar ve ona göre davranir.

print $Ad;

Peki nedir bu değisken türleri derseniz ;

Aslinda yukarıda ki örnekte 3 farklı değisken türlerü taminladik bunlar ;

1-) Strings = Düz metinlerdir (Alfanümerik ) ve tırnak ( ” ) içinde yazılırlar

$Ad = "Hüseyin";
$Soyadi = "Kocak";

2-) Numeretik = Adından da anlaşıldığı üzere sayı (integer) değerleridir. Eksi veza artı değerlerini alabilirler.

$Maas= 200;
$Borc= -250;

$Maas_Odeme= true;
$Borc_Odeme= false;

Php ‘de özel bir değişkene değişken adı olarak kullanılacak değerleri de atayabiliriz:

$Ad = "Hüseyin";
$Deger = "Soyad";
echo $$Deger;

Sonuç itibariyle Hüseyin yazacaktir

PHP $deger adlı değişkenin “Soyad” adlı değişkeni tuttuğunu bilecek ve iki Dolar ($$) işaretini görünce, $deger ‘in değerini değil, onun tuttuğu değişkenin değerini yazacaktır. (bu son kelime tekerleme gibi oldu sanirim )

var Adi
var Soyadi

Ayrıca değişkenleri tek satırda tanımlaza bilir hatta aynı satır üzerinde değerini verebilirz. Örneğin ;

var Adi, Soyadi

Değer atamak için ;

var Adi ="Hüseyin", Soyadi="Kocak"

ama değer atama işlemini ayrı bir satirda da yapabilirdi, Örneğin,

Var Adi, Soyadi, Yasi
Adi = "Hüseyin"
Soyadi = "Kocak"
Yasi = 30

Değişkenlere verilecek ismimlerin anlaşılır olması programın okunulurluğunu kolaylaştırır. Ayrıca değişken tanımlarken uyulması gereken bazı kurallar vardır;

1. Değişken ismi bir harf veza altcizgi  ile başlamalıdır.
   Ad1, Ad2, _Ad şeklinde değişken tanımı yapılabilir fakat 1Ad veya 2Ad kullanımı yanlıştır
2. Değişken isminde boşluk bulunamaz. Bunun yerine alt çizgi karakteri kullanılabilir.
   Adi_Soyadi doğru kullanımdır.
3. Değişken isimlerinde İngilizce ‘de olmayan karakterleri (ş, ç, ö, ğ vb.) kullanmayınız.
4. Değişken ismi 255 karakterden fazlada olamaz.
5. Değişken isimleri içinde diğer semboller (+, -, /, boşluk, vb.) yer alamaz.
6. Değişken isminiz SOYAD ise, bu değişkeni hep böyle büyük harflerle yazmak zorundasınız. soyad yazarsanız,  Asp bunu farklı bir değişken olarak okur.

Öyellıkle son şıkta yazdığım, büyük küçük harf olayı programcıların ilk başta sıklıkla yaptığı hatalardan biridir JavaScript case-sensitive olduğu için kodlamada büyük küçük harf  konusunda çok hassatır.

Bu kadar teknik bilgiden sonra artık birazda ugulama yapalım ;

Var Ad, Soyad, Maas, Odeme_Durum
Ad = "Hüseyin";
Soyad = "Koçak";
Maas = 200;
Odeme_Durum = true;

Burada 3 farklı türdeki değişkeni tanımlamış olduk bunlar

Strings = Düz metinlerdir (Alfanümerik ) ve tırnak ( ” ) içinde yazılırlar

Ad = "Hüseyin"
Soyad = "Koçak"

Numbers = Adından da anlaşıldığı üzere sayı değerleridir. Eksi veya artı değerlerini alabilirler.

Maas = 200
Borc = -250

Booleans = Sadece True (Doğru) veya False (Yanlış) degerini alırlar, programlamaza göre 0 veya 1 olarata degerlendirilebilir. Sadece iki olasilikli bir değişken türü oldugu için sistemi fazla zorlamazlar.

Odeme_Durum = true
Borc_odeme = false

Ayrıca bu üç değişken türü dışında Null, Undefined, Object ve funciıon olmak üzere dört farkı değişken türü daha vardırç İleri derslerde bol bol değineceğiz ama bu değişken türlerini kısaca açıklama gerekirseÖ

Null = Değeri yoktur daha doğrusu değeri tamamen boştur

var maas
maas = Null

Undefined= Değeri yoktur fakat Null ıle karıştırılmasın. Null ‘da değişkenin değeri olmasa bile en azından sıfır ( 0 ) yani tamamen boştur fakat Undefined değersizdir JavaScript ‘ın bu değişken hakkında hiçbir fikri yoktur

Var Adi
if Adi=(Undefined){
Adi = "Bilinmiyor"
}

Object = Object aslında tam anlamıyla değişken sayılmaz ama JavaScript kodları içerisinde Oblectlerı bir değişken gibi kullanmamız mümkün.

var Neslemiz
Neslemiz = new Object();

Function= Function (Fonksiyon) aslında başlı başına ayrı bir konudur. JavaScript ‘te fonksizonlar çok önemli bir yer tutar ve esasen bütün kodlama neredeyse fonksiyonlardan oluşur.

var fonksiyonumuz = Function

veya

function Fonksiyonumuz

Şeklinde tanımlanabilir.

Hemen ilk örnegimizi yapalim;     

[asp]Dim rastgeleSayi
Randomize
rastgeleSayi = Rnd

response.write rastgeleSayi[/asp]

iste bu kadar.

Isin mantigini anlatmak gerekirse;

ilk once Randomize komutunu yazmamamiz gerekiyor bu bir kuraldir yani rastgele sayi icin starti vermis oluyoruz sonraki adimda degiskenimizi Rnd `ye esitleyerek tesadüfi sayimizi elde ediyoruz.

Yalniz dikkat etmememiz gereken bir husus var; ürettigimiz bu sayi tamsayi veya büyük bir ihtimalle kesirli (küsüratli) sayi olabilir. Eger sadece tam sayi istiyorsaniz Int ve Round komutlarindan birini kullanarak sayimizi tam sayiya cevirebilirsiniz.

[asp]Dim rastgeleSayi
Randomize
rastgeleSayi = Rnd

response.write Int(rastgeleSayi)
‘veya
response.write Round (rastgeleSayi)[/asp]

Int ve Round komutlarindan kisaca bahsetmek gerekirse;

• Int       –> Bu fonksiyon ile sayinin kusuratini atabilirsiniz. Örnegin 158,675 gibi bir sayi 158 olarak dönüstürülür. yani kusurat atilir.
• Round –> Round ise küsüratina göre tam sayiya dönüstürür. Örnegin 158,675 sayisi 159 olarak dünüstürülür veya 47,3 sayisi 46 olarak deger alir.

Son olarak bazende iki sayi araliginda bir deger olusturmak isteyebirsiniz.

Örnegin 50 ile 100 arasinda rastgele bir sayi üretmek istiyorum;

[asp]Dim rastgeleSayi
Randomize
rastgeleSayi = (Rnd * 100) + 50

response.write Int(rastgeleSayi)[/asp]

yukaridaki örnegi tarayicinizda denerseniz ekranda 50 ile 100 arasi bir sayi yazdigini göreceksiniz. Yenile dügmesine tiklayarak tekrar tekrar test edebilirsiniz.

Buradaki iki sayi arsinda rastgele bir deger elde etmemizi saglayan formul  (Rnd * 100) + 50 ‘dür. Bu formulün mantigini anlatmak gerekirse; sayimiz en düsük olabilecegi icin +50 olarak bir deger veriyoruz böylece sayimiz 50′nin altina düsmüyor en yuksek sayiyi ise *100 olarak belirttik burada aslinda rastgele sayimiz 100 ile carpilmiyor bunu bir kod formulu olarak düsünebilrsiniz. Carpi isareti ( * ) sonrasinda en yüksek degeri belirtmeniz yeterli olacaktir.

Hatırlazacağınız gibi Dim (Dimension) yazıp sonra değişkenimizin ismini yazıyorduk ;

Dim Adiniz
Adınız = “Hüseyin Koçak”

Fakat yukarıdaki gibi tanimlamak yerine Dim ifadesini kullanmadan sadece ;

Adınız = “Hüseyin Koçak”

şeklinde yazsaydık yine Adınız isminde bir değişkenimiz olacak ve değeride “Hüseyin Koçak” olacaktı.

Yani kısacası Asp ‘de Dim kullanmadan değişken tamımlayabiliyoruz fakat bu kullanım şekli ileide kodlarımızın karışmasına veya gereksiz, geçersiz değişken tanımlamamıza neden olabilir. İşte bu karışıklığı engellememiz ve daha düzenli kod yazmamız için Option Explicit ifadesini kullanıyoruz. 

Kullanımına gelince ;

Oldukça basittir tek yapmanız gereken şey Option Explicit ifadesini kodumuzun en başına yazmaktır.

[asp]Option Explicit
Dim Adiniz
Adiniz = “Hüseyin Koçak”
response.write Adiniz
[/asp]

işte bu kadar fakat yukarıdaki kodu şu şekilde yazmış olsaydık ;

[asp]Option Explicit
Adiniz = “Hüseyin Koçak”
response.write Adiniz
[/asp]

Burada Dim ile değişken tamınlamadan değer vermeye çalıştığımız için hata mesajı alacaktık.

Yukarıda da belirttiğim gibi Option Explicit ifadesini kodumuzun en üstüne yazmalıyız Option Explicit ‘u kullanmanında en dikkat etmeniz gereken nokta budur.

Bazı kişisel fikirlerimi sizinle paylaşarak bu konuda son birkaç not yazma istiyorum ;

• Option Explicit ifadesini kesinlikle kullanmak zorunda değilsiniz tamamen sizin tercihiniz
• Eğer kullanmasanız bile yinede çalışmanız bittikten sonra geçici olarak kodunuzun en başına yerleştirip değişkenlerle ilgili hatalarınız varmı diye kontrol edebilirsini.
• Bu ifade sayesinde değişkenleriniz declare edildiğinden dolayı sayfanız (veya siteniz) daha hızlı çalışacaktır.

Bu son şıkkı biraz daha genişletecek olursak ;

Declare edilmeyen değişkenler her kullanılışlarında isimleriyle refere edileceklerdir string bir değer olduğu için server tarafında bir yavaşlama olacak fakat declare edilmiş değişkene bir sayı atanır ve kodlarınız çalıştırılırken Server değişkenleri bu numarayla çağrılıp işlem yapacaktır böylaca kodunuza azda olsa hız kazandıracaktır.

Örneğin site girişinde ziyaretciye Türkçe veya ingilizce dil seçtirdiniz ve ziyaretci ana sayfaya girdi ve seçtiği lisana göre sayfası acılması gerekiyor bunun yanı sıra diğer sayfaları gezerkende seçtigi dil ile sayfalar arasinda dolaşmaya devam ediyor olması gerekir. Böyle bir durumda sabit bir değere ihtiyacımız var demektir. Sabit değerleri Define komutu ile tanımlıyoruz.

Şimdi bu işi nasıl yaptığımıza bakalim ;

define ( "Site_dili", "Tr");
define ( "site_baslik", "Flashcentury.net");

işte bu kadar. Ziyaretçi siteden cikana kadar site_dili ‘nin degeri Tr ve site_baslik ‘in değeri Flashcentury.net olacaktır.

Kullanım konusunda normal değişkene göre iki önemli farki vardir birincisi sabir degerlerin basina $ (dollar) isareti konulamaz ikincisi ise sabit egerler hicbir sekilde degistirilemez. Ayni isimde bir degisken taminlanabilir örnegi $site_baslik isimli yeni bir degisken olusturup bir deger verebilirsiniz, Php sabitin ve degiskenin basindaki & (dollar) isaretleriden anlayarak iki ikisini karistirmaz.

If (site_dili == "Tr") {
//Site dili Türkçe olacak
}
elseif (site_dili == "En") {
//Site dili Ingilizce olacak
}

ve

 <?php echo (site_baslik); ?> 

Şeklinde kullanabilirsiz.

Yukarida bahsettigim gibi sabit degerin icerigi belirlendikten sonra degistirilemez fakat eger degistirmeye calisirsaniz da hata vermez fakat bir sabit deger dolumu bosmu bazen kodlama araciligiyla kontrol etmeniz gerekebilir böyle bir durumda defined komutunu kullkaniyoruz. Yukaridaki örnekten yola cikacak olursak eger dil secilmemisse bunu ziyaretciye bildirsin.

if (defined( "site_dili" )) {
//Sabit değer tanımlanmış, yani site dili secilmis
}else{
echo ("Site dili secmediginiz !");
}

Php ‘nin halihazirda sabit değerleri de vardir. Bunlar dan bazilari ;

• True (doğru) değeri sayisal olarak 1 (bir) ‘dir
• False (yanlış) değeri sayisal olarak 0 (Sifir) ‘dir
• __FILE__ : O anda çalışmakta olan Php dosyasının adı (kelimenin önünde ve sonunda iki alt-çizgi var);
• __LINE__ : Bu ifadenin yer aldığı satırın sayısı (kelimenin önünde ve sonunda iki alt-çizgi var);
• PHP_VERSION: Php ‘nin sürümü (İki kelimenin arasında bir alt-çizgi var);
• PHP_OS: Php ‘nin çalıştığı işletim sistemi (İki kelimenin arasında bir alt-çizgi var);

Bunlara ek olarak, E_ERROR, E_WARNING, E_NOTICE ve E_PARSE şeklinde hata durumunda hatanın çeşitli özelliklerini bildiren sabit değerleri de kullanabiliriz.

Php hakkında çok daha geniş bilgiyi phpinfo() fonksiyonunu çağırak alabilirsiniz.

phpinfo() fonksiyonunun kullanimi cok basittir;

Yeni bir Php dosyasi olusturun ve adini phpinfo.php olarak degistirin, sonra phpinfo.php dosyasinin icine su kodu ekleyin

phpinfo();

ve dosyamizi kaydedin.

phpinfo.php ‘yi calistirdiginizda tüm sabit deger deskenlerini size verecektir. Aslinda bu komutun amaci sabit degerleri vermek degil sistem ve server hakkinda bilgi almaktir fakat bu bilgileri sabit degerler araciligiyla verdigi icin bu konudada bilgi sabibi olabilirsiniz.

phpinfo.php dosyasini inceledikten sonra silmeyi unutmayin aksi taktirde güvenlik icin risk teskil edebilir, bu bilgi sadece size yönelik bir bilgilendirme komutudur. Bu dosyanin size verdigi bilgiler baskalarinin eline gectiginde güvenlik aciklarinizi göstermis olursunuz hatta bu baskasi kiyindan kösesinden hackerlik yapmaya calisiyorsa ona yardimci olmus olursunuz:)

Son olarak Session komutundan da bahsetmek istiyorum yaptığı görev bakımından define ‘e benzer fakat cok daha geniş özellikler sağlar örnegin degerini degistirebilir, yasama süresini belirleyebilirsiniz ve belli bir süre sonra bu değer kendi kendini yok edebilir veya ziyaretçi browser ‘i (Web tarayıcısını) kapatıp açsa dahi değer hala yasamını sürdürebilir. Session genellikle üyelik sistemlerinde kullanılır. Geniş bir konu olduğu için ilerleyen derslerde Php ‘de Session Nesnesi  başlıgı altında sizelere anlatacağım…

Örneğin site girişinde ziyaretciye Türkçe veya ingilizce dil seçtirdiniz ve ziyaretci ana sayfaya girdi ve seçtiği lisana göre sayfası acılması gerekiyor bunun yanı sıra diğer sayfaları gezerkende seçtigi dil ile sayfalar arasinda dolaşmaya devam ediyor olması gerekir. Böyle bir durumda sabit bir değere ihtiyacımız var demektir. Sabit değerleri Const (constant) komutu ile tanımlıyoruz.

Şimdi bu işi nasıl yaptığımıza bakalim ;

[asp]
Const site_dili = “Tr”
Const site_baslik = “Flashcentury.net”
[/asp]

işte bu kadar. Ziyaretçi siteden cikana kadar site_dili ‘nin degeri Tr ve site_baslik ‘in değeri Flashcentury.net olacaktır.

Kullanım konusunda normal değişkenden farkı yoktur ;

[asp]If site_dili = “Tr” Then
‘Site dili Türkçe olacak
Elseif site_dili = “En” Then
‘Site dili Ingilizce olacak
end if[/asp]

ve

<title> <%=site_baslık%> </title>

Şeklinde kullanabilirsiz.

Const konutu doğru kullanıldığı taktirde hem cok pratik hemde hızlı bir isleyiş sağlar fakat cok fazla sayıda Const (Sabit Değer) tanımlamanız sitenizin yavaşlamasına neden olabilir.

Son olarak hemen hemen aynı işi yapan Session komutundan da bahsetmek istiyorum yaptığı görev bakımından Const ‘a cok benzer fakat cok daha geniş özellikler sağlar örnegin sabit degerin yasama süresini belirleyebilirsiniz ve belli bir süre sonra bu değer kendi kendini yok edebilir veya ziyaretçi browser ‘i (Web tarayıcısını) kapatıp açsa dahi değer hala yasamını sürdürebilir. Session genellikle üyelik sistemlerinde kullanılır. Geniş bir konu olduğu için ilerleyen derslerde Asp ‘de Session Nesnesi başlıgı altında sizelere anlatacağım…

ilk önce olayin mantigini anlatmak gerekirse, sanki bir tablo gibi düsünün farzedinki 2 sutun ve 2 sıra var. Örneğin bir siniftaki ögrencilerin okul numaraları ve isimlerini düşünün birinci sirada okul numaralari ve ikinci sirada isimleri olacak.

İsterseniz yukarıda bahsettiğim örnegi kodlayalım ;

$ogrenci= array (
array ( numarasi=> 284 , adi=>"Hüseyin") ,
array ( numarasi=> 212 , adi=>"Ergin") ,
array ( numarasi=> 360, adi=>"Yavuz") ,
array ( numarasi=> 365, adi=>"Ünal") ,
);

Kullanımına gelince ;

echo $ogrenci[ 1 ][adi] ;

Ekranda Ergin yazacaktir.

Burada dikkat etmemiz gereken diğer bir konuda bir önceki derste bahsettiğim gibi array nesnesi 0,1,2,3,4…. şeklinde ilerliyor olmasıdır.

Peki dizi değişkenlerin boyutunu arttirmamiz münkümmüdür diye soracak olursanız, evet bu dizi değişkenini 3 boyutluda yapmamiz münkün hatta yaptığınız kodlamaya göre çok daha fazla boyutlu yapmanız dahi mümkün.

Yukarıdaki örneğe soyisimleri de ekleyelim ve dizi degiskenimizi üç boyutlu hale getirelim ;

$ogrenci= array (
array ( numarasi=> 284 , adi=> "Hüseyin", soyadi=> "Kocak") ,
array ( numarasi=> 212 , adi=> "Ergin", soyadi=> "Baltaci") ,
array ( numarasi=> 360, adi=> "Yavuz", soyadi=> "Özer") ,
array ( numarasi=> 365, adi=> "Ünal", soyadi=> "Dogru") ,
);

//Şimdi Herhangi bir öğrencinin bilgilerini yazdıralım

echo "Adı : " . $ogrenci[0][adi]  . "<br>" ;
echo "Soyadı : " . $ogrenci[0][soyadi]  . "<br>" ;
echo "NumarasI : " . $ogrenci[0][numarasi]  . "<br>" ;

Adı : Hüseyin
Soyadı : Kocak
Numarası : 284

Şeklinde ekranda gözükecektir.

Bazen dizi değişkenleri database ‘den veya bir xml dosyasından alıyor olabiliriz ve bir döngü içerisinde kullanmamız gerekebilir. Böyle bir durumda kaç tane dizi değişken olduğunu görebilmek için count komutu kullanıyoruz.

$OgrenciSayisi = count($ogrenci)

//Aldigimiz sonucu yazdiralim
echo "Kayıtlı Öğrenci Sayısı : " OgrenciSayisi;

Eğer bu komutu yukarıda 2 iki veya üç boyutlu dizi değişkeni örneklerinden herhangi birine uygulamis olursaniz, dört tane kayit olduğu için ekranda Kayıtlı Öğrenci Sayısı : 4 yazdığını göreceksiniz.

Dizi değişkenleri matris yapısında dizi tanımlamasında kullanabilirsiniz, en büyük avantajı bu sayede kodlamayı hem daha kontrollu yaparsınız hemde sistem çok daha hızlı çalışır. Örneğin bir aliş veriş sepeti kodlamasında kullanabilirsiniz.

İsterseniz hemen bir örnek yaparak işe başlayalım. Örneğin ayların isimlerini dizi değişkenlere atıyalim ;

$Ay = array ("Ocak", "Şubat", "Mart", "Nisan",
"Mayıs", "Temmuz", "Haziran", "Ağustos", "Eylül",
"Ekim","Kasim","Aralık") 

şimdi Ay değişkenine 12 farklı değer atamış olduk. burada ufak bir ayrinti ise normal degiskenlerde oldugu gibi $ işareti ile Ay kelimesini bir değisken olduğunu php ‘ye bildiriyoruz yani değisken tanımlama mantığından çok farklı değil.

Nasıl kullanacağımıza gelince,

 echo $Ay[5]

Sonuç olarak ekranda Temmuz yazacaktır.

Burada dikkat etmeniz geren önemli diğer bir şey ise dizi değişkenler 0 (sıfır) ‘dan saymaya başlaması,  yani 1,2,3,4…. şeklinde değilde 0,1,2,3,4…. şeklinde ilerler bu sebeple 5. değer Temmuz olduğu için ekranda bu değeri görürüz.

Örneğin ;

echo $Ay[0]  

yazdığımızda ekranda göreceğiz sonuç Ocak olacaktır.

Dizi değişken tanımlamanın bir diğer yolu ise array nesnesini kullanmadan aşagıdaki gibi yapilmaktadir.

$Ay[0] = "Ocak" ;
$Ay[1] = "Şubat" ;
$Ay[2] = "Mart" ;
$Ay[3] = "Nisan" ;
$Ay[4] = "Mayıs" ;
$Ay[5] = "Temmuz" ;
$Ay[6] = "Hayiran" ;
$Ay[7] = "Ağustos" ;
$Ay[8] = "Eylül" ;
$Ay[9] = "Ekim" ;
$Ay[10] = "Kasım" ;
$Ay[11] = "Aralık" ;

Şeklindedir fakat bu kullanım uzun ve pratik değildir.

Bazı durumlarda ise siz tek tek dizi numaralari vermek istemeyebilirsiniz. Örneğin dizide yer alacak değisken değerleri bir database ‘den geliyor olabilir veya ziyaretcinin doldurduğu bir form olabilir böyle durumlarda şu sekilde de dizi değisken olusturabiliriz. 

$Ay[] = "Ocak" ;
$Ay[] = "Şubat" ;
$Ay[] = "Mart" ;
$Ay[] = "Nisan" ;
$Ay[] = "Mayıs" ;
$Ay[] = "Temmuz" ;
$Ay[] = "Hayiran" ;
$Ay[] = "Ağustos" ;
$Ay[] = "Eylül" ;
$Ay[] = "Ekim" ;
$Ay[] = "Kasım" ;
$Ay[] = "Aralık" ;

Php atama sirasina göre dizi değiskenlerini numaralandırır.

Önceden atanmis bir dizi elemanin değerini değiştirmeniz gerekirse, örnegin Ay[8] ‘in değeri Eylül fakat biz bu degeri september olarak değiştirmek istiyoruz;

$Ay[8] = "September"

Yazarak değiştirebiliriz.

Bir sonraki derste çoklu dizi değişkenlerini anlatarak bu konuya devam edecegim.

ilk önce olayin mantigini anlatmak gerekirse, sanki bir tablo gibi düsünün farzedinki 2 sutun ve 2 sira var. Örnegin bir siniftaki ögrencilerin okul numaralari ve isimleri; birinci sirada okul numaralari ve ikinci sirada isimleri olacak.

Isterseniz yukarida bahsettigim örnegi kodlayalim ;

ilk olarak degiskenimizi tanimliyoruz

[asp]Dim ogrenci(2,2)[/asp]

simdi iki boyutlu bir dizi degiskeni taminlamis olduk.

Dizi degiskenlere deger atayalim ;

[asp]
ogrenci(0,0) = “284″
ogrenci(0,1) = “Hüseyin”
ogrenci(1,0) = “212″
ogrenci(1,1) = “Ergin”
ogrenci(2,0) = “360″
ogrenci(2,1) = “Yavuz”
ogrenci(3,0) = “365″
ogrenci(3,1) = “Ünal”
[/asp]

Kullanimina gelince ;

[asp]Response.Write ogrenci(2,0) [/asp]

Ekranda 360 yazacaktir.

Burada dikkat etmemiz gereken diger bir konuda bir önceki derste bahsettigim gibi array nesnesi 0,1,2,3,4…. seklinde ilerliyor olmasidir.

Peki dizi degiskenlerin boyutunu arttirmamiz münkümmüdür diye soracak olursaniz, evet bu dizi degiskenini 3 boyutluda yapmamiz münkün hatta 4 veya 5 boyutlu bile yapabiliriz.

Yukaridaki örnege soyisimleri de ekleyelim ve dizi degiskenimizi üc boyutlu hale getirelim ;

[asp]
Dim ogrenci(3,3)
ogrenci(0,0) = “284″
ogrenci(0,1) = “Hüseyin”
ogrenci(0,2) = “Kocak”
ogrenci(1,0) = “212″
ogrenci(1,1) = “Ergin”
ogrenci(1,2) = “Baltaci”
ogrenci(2,0) = “360″
ogrenci(2,1) = “Yavuz”
ogrenci(2,2) = “Özer”
ogrenci(3,0) = “365″
ogrenci(3,1) = “Ünal”
ogrenci(3,2) = “Dogru”
[/asp]

[asp]Response.Write “Numarasi : ” & ogrenci(1,0)
Response.Write “Adi  : ” & ogrenci(1,1)
Response.Write “Soyadi : ” & ogrenci(1,02)
[/asp]

Numarasi : 212
Adi  : Ergin Baltaci
Soyadi : Ergin Baltaci

Seklinde ekranda gözükecektir.

Bazen dizi degiskenleri database’den veya bir xml dosyasindan aliyor olabiliriz ve bir döngü icerisinde kullanmamiz gerekebilir. Böyle bir durumda kac tane dizi degisken oldugu görebilmek icin  UBound komutu kullaniyoruz.

[asp]Response.Write “Numarasi : ” & ogrenci(1,0)
Dim OgrenciSayisi
OgrenciSayisi = UBound(ogrenci)
Response.Write OgrenciSayisi
[/asp]

Eger bu komutu yukarida 2 iki veya üc boyutlu dizi degiskeni örneklerinden herhangi birine uygulamis olursaniz, dört tane kayit oldugu icin OgrenciSayisi degiskenin degeri 4 olacaktir.

Dizi degiskenleri matris yapısında dizi tanımlamasinda kullanabilirsiniz, en büyük avantaji bu sayede kodlamayi hem daha kontrollu yaparsiniz hemde sistem cok daha hizli calisir. Örnegin bir alisveris sepeti kodlamasinda kullanabilirsiniz.

İsterseniz hemen bir örnek yaparak işe başlayalım. Örneğin ayların isimlerini dizi değişkenlere atıyalim ;

[asp] Dim Ay(11) [/asp]

Dizi değişkenler tanimlarken, normal değişkenlerde olduğu gibi dim ile tanimliyoruz fakat tek farkı dizi değişken kaç haneli olacaksa parantez işareti içinde belirtiyoruz. Burada dikkat etmeniz geren önemli bir şey var toplam 12 az olmasına ramen biz parantez içine 11 yazdık bunusebebi array 1,2,3,4…. şeklinde değilde 0,1,2,3,4…. şeklinde ilerliyor olması. Şimdi örneğimizi tamamladığımızda çok daha iyi anlazacaksiniz ama kestirmeden anlatmak gerekirse toplam 12 değişken zer alacak bir kümede için parantez içine 11 yaziyoruz zani bir eksik rakam yazmalisiniz.

şimdi değişkenleri belirtelim ;

[asp] Ay=array(“Ocak”,”Şubat”,”Mart”,”Nisan”,”Mayıs”,”Temmuz”,”Haziran”,”Ağustos”,”Eylül”,”Ekim”,”Kasim”,”Aralık”) [/asp]

şimdi Ay değişkenine 12 farklı değer atamış olduk.

Nasıl kullanacağımıza gelince,

[asp] response.Write Ay(5) [/asp]

Sonuç olarak ekranda Temmuz yazacaktır.

Yukarıda belirttiğim gibi dizi değişkenler 0 (sıfır) ‘dan saymaya başlar bu sebeple 5. değer Temmuz olduğu için ekranda bu değeri görürüz.

Örneğin ;

[asp] response.Write Ay(0) [/asp]

yazdığımıda ekranda göreceğiz sonuç Ocak olacaktır.

Dizi değişken tanımlamanın bir diğer yolu ise;

[asp] Dim Ay(11)
Ay(0) = “Ocak”
Ay(1) = “Şubat”
Ay(2) = “Mart”
Ay(3) = “Nisan”
Ay(4) = “Mayıs”
Ay(5) = “Temmuz”
Ay(6) = “Hayiran”
Ay(7) = “Ağustos”
Ay(8) = “Eylül”
Ay(9) = “Ekim”
Ay(10) = “Kasım”
Ay(11) = “Aralık”
[/asp]

Şeklindedir fakat bu kullanım uzun ve pratik değildir.

Bir de çok boyutlu (çift boyutlu) dizi değişkenleri vardır fakat bu konuyu bir sonraki desimizde anlatacagim…