ilk önce olayin mantigini anlatmak gerekirse, sanki bir tablo gibi düsünün farzedinki 2 sutun ve 2 sıra var. Örneğin bir siniftaki ögrencilerin okul numaraları ve isimlerini düşünün birinci sirada okul numaralari ve ikinci sirada isimleri olacak.

İsterseniz yukarıda bahsettiğim örnegi kodlayalım ;

$ogrenci= array (
array ( numarasi=> 284 , adi=>"Hüseyin") ,
array ( numarasi=> 212 , adi=>"Ergin") ,
array ( numarasi=> 360, adi=>"Yavuz") ,
array ( numarasi=> 365, adi=>"Ünal") ,
);

Kullanımına gelince ;

echo $ogrenci[ 1 ][adi] ;

Ekranda Ergin yazacaktir.

Burada dikkat etmemiz gereken diğer bir konuda bir önceki derste bahsettiğim gibi array nesnesi 0,1,2,3,4…. şeklinde ilerliyor olmasıdır.

Peki dizi değişkenlerin boyutunu arttirmamiz münkümmüdür diye soracak olursanız, evet bu dizi değişkenini 3 boyutluda yapmamiz münkün hatta yaptığınız kodlamaya göre çok daha fazla boyutlu yapmanız dahi mümkün.

Yukarıdaki örneğe soyisimleri de ekleyelim ve dizi degiskenimizi üç boyutlu hale getirelim ;

$ogrenci= array (
array ( numarasi=> 284 , adi=> "Hüseyin", soyadi=> "Kocak") ,
array ( numarasi=> 212 , adi=> "Ergin", soyadi=> "Baltaci") ,
array ( numarasi=> 360, adi=> "Yavuz", soyadi=> "Özer") ,
array ( numarasi=> 365, adi=> "Ünal", soyadi=> "Dogru") ,
);

//Şimdi Herhangi bir öğrencinin bilgilerini yazdıralım

echo "Adı : " . $ogrenci[0][adi]  . "<br>" ;
echo "Soyadı : " . $ogrenci[0][soyadi]  . "<br>" ;
echo "NumarasI : " . $ogrenci[0][numarasi]  . "<br>" ;

Adı : Hüseyin
Soyadı : Kocak
Numarası : 284

Şeklinde ekranda gözükecektir.

Bazen dizi değişkenleri database ‘den veya bir xml dosyasından alıyor olabiliriz ve bir döngü içerisinde kullanmamız gerekebilir. Böyle bir durumda kaç tane dizi değişken olduğunu görebilmek için count komutu kullanıyoruz.

$OgrenciSayisi = count($ogrenci)

//Aldigimiz sonucu yazdiralim
echo "Kayıtlı Öğrenci Sayısı : " OgrenciSayisi;

Eğer bu komutu yukarıda 2 iki veya üç boyutlu dizi değişkeni örneklerinden herhangi birine uygulamis olursaniz, dört tane kayit olduğu için ekranda Kayıtlı Öğrenci Sayısı : 4 yazdığını göreceksiniz.

Dizi değişkenleri matris yapısında dizi tanımlamasında kullanabilirsiniz, en büyük avantajı bu sayede kodlamayı hem daha kontrollu yaparsınız hemde sistem çok daha hızlı çalışır. Örneğin bir aliş veriş sepeti kodlamasında kullanabilirsiniz.

İsterseniz hemen bir örnek yaparak işe başlayalım. Örneğin ayların isimlerini dizi değişkenlere atıyalim ;

$Ay = array ("Ocak", "Şubat", "Mart", "Nisan",
"Mayıs", "Temmuz", "Haziran", "Ağustos", "Eylül",
"Ekim","Kasim","Aralık") 

şimdi Ay değişkenine 12 farklı değer atamış olduk. burada ufak bir ayrinti ise normal degiskenlerde oldugu gibi $ işareti ile Ay kelimesini bir değisken olduğunu php ‘ye bildiriyoruz yani değisken tanımlama mantığından çok farklı değil.

Nasıl kullanacağımıza gelince,

 echo $Ay[5]

Sonuç olarak ekranda Temmuz yazacaktır.

Burada dikkat etmeniz geren önemli diğer bir şey ise dizi değişkenler 0 (sıfır) ‘dan saymaya başlaması,  yani 1,2,3,4…. şeklinde değilde 0,1,2,3,4…. şeklinde ilerler bu sebeple 5. değer Temmuz olduğu için ekranda bu değeri görürüz.

Örneğin ;

echo $Ay[0]  

yazdığımızda ekranda göreceğiz sonuç Ocak olacaktır.

Dizi değişken tanımlamanın bir diğer yolu ise array nesnesini kullanmadan aşagıdaki gibi yapilmaktadir.

$Ay[0] = "Ocak" ;
$Ay[1] = "Şubat" ;
$Ay[2] = "Mart" ;
$Ay[3] = "Nisan" ;
$Ay[4] = "Mayıs" ;
$Ay[5] = "Temmuz" ;
$Ay[6] = "Hayiran" ;
$Ay[7] = "Ağustos" ;
$Ay[8] = "Eylül" ;
$Ay[9] = "Ekim" ;
$Ay[10] = "Kasım" ;
$Ay[11] = "Aralık" ;

Şeklindedir fakat bu kullanım uzun ve pratik değildir.

Bazı durumlarda ise siz tek tek dizi numaralari vermek istemeyebilirsiniz. Örneğin dizide yer alacak değisken değerleri bir database ‘den geliyor olabilir veya ziyaretcinin doldurduğu bir form olabilir böyle durumlarda şu sekilde de dizi değisken olusturabiliriz. 

$Ay[] = "Ocak" ;
$Ay[] = "Şubat" ;
$Ay[] = "Mart" ;
$Ay[] = "Nisan" ;
$Ay[] = "Mayıs" ;
$Ay[] = "Temmuz" ;
$Ay[] = "Hayiran" ;
$Ay[] = "Ağustos" ;
$Ay[] = "Eylül" ;
$Ay[] = "Ekim" ;
$Ay[] = "Kasım" ;
$Ay[] = "Aralık" ;

Php atama sirasina göre dizi değiskenlerini numaralandırır.

Önceden atanmis bir dizi elemanin değerini değiştirmeniz gerekirse, örnegin Ay[8] ‘in değeri Eylül fakat biz bu degeri september olarak değiştirmek istiyoruz;

$Ay[8] = "September"

Yazarak değiştirebiliriz.

Bir sonraki derste çoklu dizi değişkenlerini anlatarak bu konuya devam edecegim.